KENNISPLATFORM VOOR LABORATORIA

REDACTIONEEL

EDITIE 36, SEPTEMBER 2018

Labonovum timmert aan de weg met slimme verzamelsystemen voor bloed, urine, en meer...

Sinds deze zomer is het dorpje Limmen, even boven Castricum, een diagnostisch laboratorium rijker. Het is het domein van klinisch chemicus Dennis Poland, die er met zijn bedrijf Labonovum, mede opgericht door een groep klinisch chemici en arts-microbiologen, verzamelsystemen voor onder meer bloed, urine en DNA ontwikkelt. De analyzers in het laboratorium worden aan het werk gezet voor validaties van nieuwe verzamelmethoden en analyses van monsters die met de nieuwe verzamelmethoden zijn verkregen.

Klinisch chemicus Dennis Poland heeft met Labonovum al verschillende verzamelsystemen voor onder meer bloed, urine en DNA ontwikkeld. Zijn langetermijn ambitie is om Labonovum uit te laten groeien tot een platform waar ook anderen ideeën kunnen inbrengen om die vervolgens in gezamenlijkheid tot een product te brengen.

Al tijdens zijn opleiding tot klinisch chemicus verbaasde Dennis Poland zich over de enorme hoeveelheid bloed die bij een patiënt wordt afgenomen voor analyses die maar een fractie daarvan nodig hebben. “Meer dan 95% van het afgenomen bloed wordt aan het einde van de dag als duur ziekenhuisafval afgevoerd. Afgezien van de onnodige afvalkosten kleven aan de veneuze bloedafname ook andere nadelen. De patiënt is altijd afhankelijk van professionals voor het afnemen van het bloed, moet vaak vrij nemen van werk en reizen naar een prikpost. Het is vanwege de inzet van professionals en het optuigen van voorzieningen als een prikpost ook een dure methode.” Een vingerprikje is al voldoende om aan de benodigde 150 μl bloed te komen. Daar is op zich weinig spannends aan, want die methode wordt al veel gebruikt bij mensen die slecht te prikken zijn en bij kleine kindjes. “De uitdaging voor Labonovum zat hem om de veneuze routine, die ook om de vingerprik heen zit, te doorbreken. Met als doel om niet de zorgverlener maar de patiënt centraal te stellen: die moet de regie hebben bij de afname.”

Sinds kort is bij Labonovum een laboratorium ingericht met drie analyzers van technologiepartner Siemens Healthineers.

 

Van vier uur naar vijf dagen

Bloed is een levend weefsel. Als je in dat medium betrouwbaar wilt analyseren, moet je dat snel na afname doen. Normaal moet bloed binnen vier tot zes uur na de bloedafname zijn geanalyseerd, dan wel zijn opgewerkt voor analyse van het plasma/serum. Bij een EDTA-buis, waarbij het bloed volbloed moet blijven, is vier uur echt een harde grens; daarna gaan de cellen gewoon stuk. Voor het scenario van de patiënt die de regie in eigen hand heeft zijn dat geen fijne getallen. De ideale situatie is in dat geval namelijk dat de patiënt zelf thuis met een priksetje bloed afneemt en het monster vervolgens met de post naar het laboratorium verstuurt. Dan kunnen er drie tot vijf dagen zitten tussen bloed verzamelen en analyse. Om dit te ondervangen heeft Labonovum een drietal bewaarvloeistoffen ontwikkeld. Een die is gebaseerd op lithium-heparine, voor de gangbare klinische chemie, een tweede met EDTA voor de hematologie en een derde met natriumfluoride voor de glucosebepaling. De (geoctrooieerde en geheime) samenstelling van deze vloeistoffen is zodanig dat de bloedcellen maar liefst vijf dagen in leven blijven. Ook is hierbij aan andere eigenschappen gedacht. Zo is de bewaarvloeistof niet storend op de testen/apparatuur die vandaag de dag in de klinische laboratoria worden gebruikt.

 

Aansluiten op de praktijk

Bij het ontwerp van de bloedverzamelmethode, die onder de gedeponeerde merknaam Hem-Col in de markt wordt gezet, is er voor gezorgd dat er bij de bloedafname en het transport bij normaal gebruik niets mis kan gaan. “Bovenop de buis zit een schraper, die je in staat stelt om vanuit een vingerprik het bloed op te schrapen. Er zit ook een vloeistofkering in, waardoor alles wat in de buis zit er niet meer uit kan, zoals de bewaarvloeistof die er vantevoren tijdens productie wordt in gedaan en natuurlijk de druppeltjes bloed. De buis is ergonomischer dan een normale buis door een kleine uitsparing, zodat je hem gemakkelijk tussen je vingers kunt vasthouden. Deze eigenschappen maken dit systeem tot een robuust systeem, waar de patiënt weinig aan kan verstoren of kapot maken.” Een ander uitgangspunt bij de ontwikkeling is dat de buisjes waarin het bloed wordt opgevangen zoveel mogelijk aansluiten bij dat wat er aan apparatuur al in de laboratoria staat. Het is niet de bedoeling dat er speciale analyse-apparatuur voor moet worden ontwikkeld. Ook hiervoor zijn verschillende, deels geoctrooieerde, slimmigheden ingebouwd. “De dop, die piercable is voor de naalden van gangbare analyzers, bestaat uit één materiaalsoort, een zachte plastic. Normaal hebben piercable caps een harde plastic buitenkant en een zachte binnenkant. Die zijn veel duurder om te maken. Voor sommige analyzers is de doorgang te nauw. Dit hebben we opgelost door de vloeistofkering, die tevens schraper is, demontabel te maken met een eenvoudige tool. Ook aan de automatisering hebben we gedacht. Elke buis is uitgevoerd met een unieke barcode. We zijn bezig met een app, waarmee je eenvoudig basale patiëntgegevens kunt koppelen aan de buis, zodat de buis die in het laboratorium aankomt ook de gegevens van de patiënt bevat. Met deze EAN128 barcode kan elk lab overweg. Het wordt een open source app, zodat ook andere laboratoria aan kunnen haken met een eigen customized portal.” De achilleshiel van het systeem –dat je niet precies weet hoeveel bloed er in de buis zit ten opzichte van de bewaarvloeistof– is heel elegant ondervangen door een interne standaard aan de bewaarvloeistof toe te voegen. De concentratie van dat stofje is dan omgekeerd evenredig met het verzamelde volume bloed. Hoe meer bloed er is verzameld, des te lager is de concentratie. Eenvoudiger kan het niet”, aldus Dennis Poland.

Labonovum maakt tot volle tevredenheid gebruik van een door Veolia Water Technologies geleverd en geïnstalleerd Medica Pro watersysteem van Elga voor het genereren van ultrapuur water voor de analyzers.

 

Serum

Ook voor het verzamelen van serum is een gepatenteerd systeem ontwikkeld: Ser-Col. Hierbij blijven de bloedcellen na verzamelen op de opbrengplek en diffundeert het serum door laterale flow weg van de opbrengplek. “Voordeel van deze benadering is dat het serum direct droog is, waardoor het weken tot maanden stabiel is. Ten opzichte van concurrerende systemen, zoals ‘dried blood spot’, zitten bij ons geen bloedcellen in het serummonster, waar je in de analysepraktijk heel veel last van hebt, omdat de rode kleurstof hemoglobine op veel testen stoort. Sterker, wij hebben het de laboratoria extra makkelijk gemaakt met de ontwikkeling van een speciale elutiebuffer. Daarmee extraheer je het serum uit het papier waarna het geschikt is om aan de analyzers te worden aangeboden.”

Voor dit product is onlangs een grote Europese subsidie binnengehaald om samen met een apparatenbouwer en twee buitenlandse onafhankelijke laboratoria een pre-analytisch station te bouwen, waar je de Ser-Col in plaatst en waar vervolgens een buisje met vloeibaar serum uitkomt.

De onder de gedeponeerde merknaam vermarkte Hem- Col bloedverzamelbuizen zijn er ondermeer in versies voor algemeen klinisch chemische, hematologische en glucosebepalingen.

 

Klanten

Klanten voor de producten zijn op dit moment zowel huisartsenlabs als academische centra, voor zowel diagnostiek als research. “We zien bijvoorbeeld dat laboratoria de nieuwe buis willen gebruiken voor de consumentenmarkt, waarbij je direct voor consumenten bepalingen uitvoert, zoals die van cholesterol. Wij leveren ook complete bloedafnamesets aan ACTA, het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam. De tandartsen hebben de vingerprikmethode in 20 minuten aangeleerd. Die gebruiken ze om bij iedere patiënt die daar komt met parodontitis, een tandvleesontsteking, uit te kunnen sluiten dat hij of zij een diabeet is. Parodontitis kan namelijk een eerste uiting zijn van diabetes. In dat geval is het voor de tandarts dweilen met de kraan open. Met alleen al in Nederland 1,2 miljoen diabeten, ligt er sowieso een flinke markt te wachten voor buizen als de Hem-Col.”

 

Labonovum Lab Services

De laboratoriumactiviteiten van Labonovum worden op dit moment nog uitgevoerd door partner Result Laboratorium in Dordrecht waar al een paar jaar zeer nauw mee wordt samengewerkt. In de tweede helft van dit jaar zullen de laboratoriumactiviteiten bij Labonovum Lab Services in Limmen gaan plaatsvinden. Hiervoor is onlangs een eigen laboratorium ingericht met drie analyzers van technologiepartner Siemens Healthineers: voor hematologie, klinische chemie en immunochemie. “Met deze apparatuur kunnen we 80% van de reguliere aanvragen aan; de top-20 van de huisarts kunnen we bijna helemaal verzorgen. Belangrijk hierbij is te melden dat het gros van de testen voor de Hem-Col buis inmiddels is gevalideerd.” Labonovum Lab Services zal zich in eerste instantie richten op de onverzekerde zorg, met het aanbieden van bijvoorbeeld life style pakketten als totaal cholesterol, HDL, LDL en triglyceriden. Om analyses uit te voeren voor de verzekerde zorg dient het lab ISO15189-geaccrediteerd te zijn, een pittig en langdurig traject dat inmiddels gestart is. In het najaar start ook een studie met TNO waar aan de hand van lifestyle parameters de effecten van personalized nutrition in kaart zullen worden gebracht.

 

Voorzichtig investeren

Ofschoon Dennis Poland bruist van de ideeën (hij is al een eind op weg met de DNA-Col, een buis voor de opvang van DNA uit je wangslijmvlies met een bewaarvloeistof waarin direct de PCRreactie worden gestart zonder eerst het DNA te hoeven isoleren), heeft hij toch de discipline om zijn bedrijf stap voor stap uit te bouwen, geen overdadige investeringen te doen als dat niet nodig is. Dat is ook het geval voor het laboratorium, dat naast analyseapparatuur van technologiepartner Siemens Healthineers volledig met tweedehands meubilair is ingericht. Ook het Medica Pro watersysteem van Elga voor het leveren van ultrapuur water voor de analyzers en het maken van de bewaarvloeistoffen is niet nieuw. “In mijn contacten met de leverancier, Veolia Water Technologies, heb ik aangegeven dat ik geen budget had voor een nieuw systeem. In plaats van mij veel succes te wensen bij een andere aanbieder hebben ze juist heel goed meegedacht in wat er dan wel mogelijk was. Het refurbished systeem, dat ze hebben geïnstalleerd, past in ons budget en kon op hele korte termijn worden geïnstalleerd waarbij de wensen van de klant centraal stonden!”

 

INFORMATIE

 

Veolia Water Technologies

www.veoliawatertechnologies.nl

 

Greiner Bio-One

www.gbo.com

 

Labonovum

 

 

Comfortabel urine verzamelen

Het oog van Dennis Poland is ook gevallen op de systemen voor de 24-uurs verzameling van urine omdat hier ook veel te verbeteren valt. “Ten eerste kunnen ze maar drie liter bevatten. Dat is in de meeste gevallen voldoende, maar niet voor mensen die bijvoorbeeld plaspillen gebruiken. In ons product, de 24hU-Col, dat verkrijgbaar is via Greiner Bio-One, gaat vijf liter. We hebben dit systeem, een opvouwbare container die volgens het ‘bag-in-box’ principe is ontworpen, zo gemaakt dat zowel mannen als vrouwen comfortabel urine kunnen verzamelen. Maar de grootste plus voor de patiënten is dat ze niet de met urine gevulde container naar het laboratorium hoeven te brengen. Dat moet met de huidige bokaal wel. Niet omdat het laboratorium alle urine nodig heeft, maar omdat ze het volume willen weten. Je kunt aan de patient vragen om dat zelf af te lezen, maar dat kan in de praktijk tot uitdagingen leiden. Dat kan ook anders door bij uitreiking aan de patiënt een pilletje in de container te stoppen, dat oplost in de verzamelde urine. Als de 24 uur voorbij is, kan de patiënt via een ‘fool proof’ methode wat van de urine in een vacuümbuisje brengen, en hoeft hij of zij alleen het buisje op te sturen. Op het lab kan het pilletje worden teruggemeten, zodat je aan de hand van de concentratie precies het urinevolume kunt bepalen.”

     De 24hU-Col set voor de 24-uurs verzameling van urine is verkrijgbaar via Greiner Bio-One.