KENNISPLATFORM VOOR LABORATORIA

REDACTIONEEL

EDITIE 34, MAART 2018

Everlam opent nieuw lab voor
Technical Services en R&D aan
PVB-interlayers

Sinds 1 maart 2018 is Everlam gevestigd in het nieuw gebouwde Centre of Competence in Mechelen. Blikvanger in dit gebouw zijn de door Köttermann ingerichte laboratoria. De afdeling R&D doet er onderzoek aan en ontwikkeling van PVB, dat wordt gebruikt wordt in glaslaminaten, zoals voorruiten van auto’s en veiligheidsglas in de bouwindustrie. De medewerkers van Technical Services voeren in de laboratoria analyses uit op de glasproducten die de klanten van Everlam maken met hun PVB-interlayers.

Sinds 1 maart 2018 is dit door Köttermann ingerichte chemisch laboratorium van het nieuw gebouwde Centre of Competence van Everlam in gebruik voor de afdelingen R&D en Technical Services.

Een jong bedrijf met tientallen jaren aan ervaring. Zo profileert het pas enkele jaren geleden, in 2015 opgerichte bedrijf Everlam zich. Die ervaring is afkomstig van het gros van de medewerkers die daarvoor bij DuPont werkten aan PVB-interlayers, films op basis van polyvinylbutyral, die vooral voor bescherming en beveiliging in beglazing van met name auto’s en gebouwen worden toegepast. “Drie jaar geleden heeft DuPont zijn ‘Glass Laminated Solutions’ (PVB en ook andere producten) verkocht aan het Kuraray. Omdat dit Japanse bedrijf daardoor te groot zou worden in Europa, en een monopoliepositie op de markt zou kunnen innemen, heeft de EU geëist dat Kuraray weer een deel zou verkopen. Dat werd het gedeelte van de PVB-interlayers, zowel de fabriek in Duitsland als alle ondersteunende functies (R&D, Technical Services, sales, marketing, directie) die vanuit een DuPont-vestiging in Mechelen werden uitgeoefend. Koper was de investeringsmaatschappij Gantrade Ventures Corporation van de familie Parekh”, vertelt Luc Moeyersons, die al meer dan 30 jaar als Technical Service Manager actief is in de markt voor PVB-interlayers, lange tijd bij DuPont en nu inmiddels bijna drie jaar bij Everlam. Deze bedrijfsnaam staat trouwens voor ‘ever’ en ‘laminated’: altijd gelamineerd.

 

Lab leidend bij nieuwbouw

Het laboratorium is essentieel voor de business van Everlam en speelt een rol in het gehele proces, vanaf de initiële R&D tot aan de commercialisering en continue kwaliteitsbewaking van het product van de klant waarin een specifieke PVB-film is verwerkt. “Vanaf de start van Everlam was het dan ook de wens om een Centre of Competence te ontwikkelen, van waaruit we dat hele proces kunnen coveren”, vertelt Gerben van Sandvoet, sinds enkele maanden net als Luc actief als Technical Service Manager, maar de vier jaar daarvoor werkzaan in het R&D-laboratorium bij eerst even DuPont en later Everlam. “Je zult begrijpen dat zo’n investering niet een-twee-drie kan worden geregeld. Daarbij kwam dat de prioriteit lag bij het kunnen blijven uitvoeren van ontwikkeling en simulaties van nieuwe producten op extrusielijnen. Omdat DuPont dat soort onderzoek had gecentraliseerd in de Verenigde Staten konden wij daar geen gebruik meer van maken. Het eerste dat we hebben gedaan is het bouwen van een kleine extrusielijn in de fabriek in Duitsland, waar we nieuwe producten kunnen ontwikkelen, grondstoffen kunnen beoordelen, films kunnen produceren en evalueren. Daarna zijn we met het gebouw aan de slag gegaan. Dat werd nieuwbouw, omdat we daarmee een inrichting konden realiseren die precies naar onze wensen was.” Die wensen hadden voor een belangrijk deel met het laboratorium te maken, dat het grootste deel van het vloeroppervlak beslaat.

“Op basis van dat wensenpakket zijn we een perceel gaan zoeken waar het gebouw zou kunnen worden opgetrokken. Wij konden dus al in een vroeg stadium op zoek naar een leverancier voor de laboratoriuminrichting, die daardoor ook actief heeft mee kunnen denken bij het ontwerp en de integratie in de rest van het gebouw. We zijn deze zoektocht gestart via Google. Op basis van de zoekresultaten hebben we vier bedrijven uitgenodigd. Köttermann kwam daar voor ons als beste naar voren. In de eerste plaats omdat zij niet met hout, maar met metaal werken. Dat heeft voordelen op allerlei vlakken: goed afwasbaar; er kan niets intrekken; een langere levensduur. Verder past de moderne uitstraling van het meubilair goed bij het nieuwe gebouw. En –niet onbelangrijk– ook over de de prijs-kwaliteitsverhouding hebben wij niets te klagen”, aldus Gerben Van Sandvoet.

Het laboratorium is voorzien van vier high-end Exploris zuurkasten.

Köttermann heeft drie laboratoriumruimtes ingericht: het chemische lab met vier Exploris zuurkasten, het lab voor fysische testen en een ruimte waar allerlei normtesten op klantproducten worden uitgevoerd. Voor de inrichting hoefden weinig specifieke aanpassingen te worden doorgevoerd. Opvallend zijn de met wieltjes uitgeruste tafels in het fysische lab. “We testen daar monsters van klanten die kunnen variëren van 30 bij 30 cm tot ettelijke vierkante meters. Je moet dus in je opstelling flexibel zijn om de monsters neer te leggen waar je wilt, en ze daar dan ook kunnen testen. Verder is een deel van de tafels voorzien van een krasbestendige afdekking: soms moeten we de PVB-film snijden en dan wil je met die mooie tafels wel een krasbestendige ondergrond hebben”, aldus Luc Moeyersons.

 

Specifieke materie

Over de apparatuur en technieken die in de laboratoria worden toegepast wil Everlam niets naar buiten brengen. “Die is essentieel voor ons succes in de markt en dat houden we graag voor ons zelf. Wat ik wel kan zeggen is dat de apparatuur heel specifiek is, en in veel gevallen ook kostbaar. Zo kostbaar en zo specifiek, dat veel van onze klanten het zich ook niet kunnen permitteren om die investeringen te kunnen doen, is het niet financieel, dan toch zeker qua kennis en expertise. We hebben derhalve een procedure ontwikkeld, waarbij we op regelmatige basis monsters van klanten krijgen die wij analyseren. De resultaten geven wij terug in de vorm van een rapport dat ze kunnen gebruiken voor hun kwaliteitscontrole. Wij ondersteunen zo hun QC met meer gedetailleerde studies”, vertelt Gerben Van Sandvoet. Deze procedure maakt onderdeel uit van een inmiddels geolied stramien om vanuit een idee van de klant voor een product te komen tot de uiteindelijke commercialisatie van dat product. Dat begint bij R&D, waar de klantwensen worden vertaald in de specificaties voor de PVB-film, die op kleine schaal wordt gemaakt. In het laboratorium wordt vervolgens het ontwikkelde PVB op het glas gebracht, waar ook weer testen op worden uitgevoerd. Vervolgens gaat de klant zelf het gelamineerde glas maken en wordt nauwgezet getest of het product zich bij de klant hetzelfde gedraagt als op kleine schaal in het laboratorium in Mechelen. Is dat allemaal in orde, dan kan het proces worden opgeschaald voor commerciële productie.

Gerben Van Sandvoet is bij Everlam sinds enkele maanden werkzaam als Technical Service Manager. Daarvoor werkte hij in het R&D-laboratorium.

 

Finesse

De polyvinylbutyral-film is al in 1937 ontwikkeld, door Du Pont. De chemie erachter is vrij basaal. De toegevoegde waarde van de producten zit hem vooral in het slim vertalen van de eisen vanuit de toepassing naar de productspecificaties; de vertaalslag van mechanische parameters vanuit de glaswereld naar chemische eigenschappen van de PVB-film. PVB is feitelijk een blend van een drietal polymeren. Naast de naamgever polyvinylbutyral is dat ook butyraldehyde. Omdat deze twee stoffen een star product maken dat lijkt op plexiglas, wordt er een weekmaker aan toegevoegd om de film de benodigde flexibiliteit te geven. PVB is een van de weinige producten die aan glas kleven. Die kleefkracht heeft te maken met de hydroxylgroepen in de folie en die van het glas zelf, in de vorm van silanolen. De Vanderwaalskrachten die ten grondslag liggen aan de grote affiniteit van de waterstofionen voor de zuurstofatomen zorgen voor een hoge kleefkracht, die feitelijk onwerkbaar is voor het lamineerproces. Door in het extrusieproces metaalionen toe te voegen reduceer je die kleefkracht: de positief geladen metaalionen zetten zich tussen de zuurstofionen en verminderen zo de verbinding met de hydroxylgroepen.

De robuuste stalen uitvoering van het laboratoriummeubilair was voor Everlam een doorslaggevende reden om met Köttermann in zee te gaan voor de inrichting van het laboratorium. Bovendien past de moderne uitstraling van het meubilair goed bij het nieuwe gebouw.

 

Veiligheid en beveiliging

De PVB-films werden aanvankelijk alleen in voorruiten van auto’s toegepast. Als je bij een botsing met je hoofd tegen de ruit vliegt, dan barst het glas, waarbij de folie in de barsten van het glas uitrekt en zo de energie van de impact van de botsing absorbeert, en tevens vanwege de elasticiteit ook nog deels terugveert. Sinds de tachtiger jaren van de vorige eeuw wordt gelamineerd glas steeds meer in bouwbeglazing toegepast. Aanvankelijk vooral voor passieve beveiliging, dat mensen niet door een ruit lopen of vallen. Maar met de huidige populariteit van het verwerken van glas in gebouwen ook steeds meer om extra stevigheid te geven, bijvoorbeeld bij balustrades. De PVB-fi lms vind je ook terug in toepassingen voor actieve beveiliging, van inbraakwerend tot kogelvrij- en zelfs explosieveilig glas. Voor veel van die toepassingen geldt dat ze moeten voldoen aan Europese normen. Bij Everlam kunnen ze vanuit de relatie tussen kleefkracht en laagdikte (de twee parameters waar het wat betreft PVB-laminaten om gaat) precies bepalen wat er nodig is voor hun klanten om aan een specifieke norm te voldoen. “Europese normen zeggen bijvoorbeeld dat voor inbraakbeveiliging die bepaalde constructies nodig zijn. Wij weten dan dat er een bepaalde kleefkracht nodig is, zodat die elasticiteit nog kan werken. Als een klant een project begint, bepalen wij eerst welke kleefkracht hij bereikt met een standaard systeem, en welke aanpassing wij moeten doorvoeren om het product uiteindelijk de norm te laten halen. Dat is in alle gevallen klantspecifi ek werk en houdt niet op bij het aanbieden van de passende film.  Vanuit onze expertise kunnen wij ook zeggen: als je dat op die manier lamineert, of iets warmer of kouder, of iets meer of minder druk geeft, dan haal je een beter rendement. Het samenwerken met klanten om hun proces zo goed mogelijk te laten renderen is ons dagelijkse werk, waar we heel veel voldoening uithalen. Het resultaat daarvan is zo’n beetje overal waar je van die mooie glazen gebouwen ziet. Alleen kun je er niets van zien, want de brekingsindex van de fi lm is is exact hetzelfde als die van glas!”, licht Luc Moeyersons toe.

 

Köttermann

www.kottermann.com

 

Everlam

www.everlam.com

 

Diversiteit aan eigenschappen

Naast de bescherming heeft PVB-folie nog andere eigenschappen, die naar voren komen in diverse door Everlam ontwikkelde producten. Zo is PVB ook geluidswerend te maken. Door de film zachter te maken kan je bepaalde frequenties filteren uit het geluid dat door het glas naar binnenkomt. Feitelijk verleg je de resonantie van het glas naar hogere frequenties, zodat er alleen nog maar hele hoge frequenties binnenkomen die je bijna niet meer met het menselijk gehoor kan waarnemen. Everlam kan de folie ook in de bekende glaskleuren groen, blauw, grijs en brons leveren. Dit is puur om glasproducenten beter om te kunnen laten gaan met proceswisselingen.

Glas wordt gemaakt in een continuproces, dus producenten schakelen liever niet om om een bepaalde kleur te maken. Soms is er een tekort aan een bepaalde kleur, en dat kan je dan met gekleurde folie opvullen. Onlangs is Everlam Super Tough op de markt gebracht, een hele stevige film, die vooral wordt gebruikt in balustrades van gehard glas. Gehard glas zijn feitelijk allemaal kleine korreltjes, die weinig stevigheid bieden. Als hard glas breekt, valt het in heel veel stukjes uiteen. Met die folie gaan die korreltjes zich zetten en dat zorgt voor extra stevigheid. Nog niet op de markt, maar waar wel aan wordt gewerkt, is een folie die de zonne-energie buiten houdt (of eventueel de warmte in de winter binnen houdt). Dat bestaat al in de vorm van coatings op glas, maar als je dat ook in de folie kunt verwerken is dat goedkoper.