EDITIE 30, SEPTEMBER 2016

Van Kampen naar Heerenveen via Lelystad

Begin maart 2016 is in Lelystad het centrale laboratorium van de producent van kindervoeding Ausnutria Hyproca geopend. Onder de naam Ausnutria Hyproca Analytics BV opereert het lab onafhankelijk van de productielocatie in Kampen en gaat het ook analyses voor de vestigingen in Ommen en Leeuwarden uitvoeren. Dat zal ook het geval zijn voor de locatie in aanbouw, in Heerenveen, waar het lab hoogstwaarschijnlijk zijn definitieve plek zal vinden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Marije Bakker is Teamleider Microbiologisch Laboratorium bij het sinds maart 2016 in Lelystad gevestigde Ausnutria Hyproca Analytics BV..

Groeipijntjes. Dat is het eerste woord dat opkomt als je het verhaal beluistert over de snelle veranderingen in de laboratoriumorganisatie bij de vestiging van Ausnutria Hyproca in Kampen, bij velen ongetwijfeld nog bekend als Lyempf Kampen. De producent van poeder voor baby- en kindervoeding heeft de wind in de zeilen vanwege de alsmaar stijgende export van de kwalitatief hoogwaardige en veilige voedingsproducten. De vestiging in Kampen draait al jaren op maximale capaciteit en kan op die plek door ruimtegebrek niet worden uitgebreid. Ook het chemisch en microbiologisch laboratorium kunnen er qua groei, die nodig is om de toenemende monsterstroom te kunnen verwerken, geen kant meer op. “Een jaar of drie geleden was de gedachte dat we het in Kampen nog wel konden uitzingen totdat de nieuwbouw in Heerenveen gereed was, die naast een mengerij en een groot magazijn ook nog eens plaats zou bieden aan enkele droogtorens en een centraal laboratorium. Ofschoon de realisatie van de mengerij en de magazijnen inmiddels een heel eind op weg is, konden we niet langer wachten met uitbreiden van het laboratorium. Bovendien had het COKZ, het Centraal Orgaan voor Kwaliteitsaangelegenheid in de Zuivel, besloten om dit jaar te stoppen met auditeren. Alle zuivelbedrijven, dus ook wij, moeten nu zelf zorgen voor accreditatie en werken volgens ISO 17025. Om een dergelijke accreditatie in Kampen te krijgen zou, mede door de sterke verwevenheid met productie, heel lastig zo niet onmogelijk worden. Daarom is besloten om –in afwachting van de ontwikkelingen in Heerenveen– een nieuwe plek te zoeken voor het centraal laboratorium en die onder te brengen in een aparte BV, die onafhankelijk van de productievestigingen opereert”, vertelt Marije Bakker, Teamleider Microbiologisch Laboratorium bij Ausnutria Hyproca Analytics BV.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pionieren in de polder

 Die nieuwe plek is gevonden in het BioScience Center, net buiten Lelystad, waar een deel van de faciliteiten wordt gehuurd van de Universiteit Wageningen. Op dit moment –we praten begin juli 2016– is het microbiologisch lab up-andrunning en worden de voorbereidingen getroffen voor de inrichting van het instrumentele lab dat na de zomer operationeel moet zijn. Het chemische lab, dat onder meer vet-, eiwit- en vochtgehaltes bepaalt, blijft voorlopig in Kampen. Dit om de praktische reden dat productie snel over de resultaten van dergelijke analyses wil beschikken. Bovendien is daar nu meer plek omdat het microbiologisch lab is verhuisd. Met overigens ook hier weer een uitzondering: de mediabereiding, waarbij een enorme autoclaaf wordt gebruikt, blijft in Kampen. “Dat ding is zo groot dat je die niet zomaar verhuist. Het dak zal er daar af moeten en ik zie ook niet zo snel hoe we dat apparaat hier naar binnen krijgen. De media komen nu iedere dag mee met de koerier die de monsters afl evert. In Lelystad hebben we wel een spoelkeuken ingericht, met een klein autoclaafje, waar we in ieder geval iets in kunnen steriliseren”, vertelt Marije Bakker. Ofschoon de tot nu toe ongebruikte laboratori umruimtes voor microbiologie al waren voorzien van labmeubilair en aansluitingen voor water en elektriciteit, moest er nog wel een en ander worden gedaan om ze geschikt te maken voor het microbiologische werk. “Voor de apparatuur, met name de stoven, moesten nieuwe groepen worden aangelegd. En natuurlijk plan je de apparatuur in net op die plekken waar geen stopcontacten zitten, dus daar moest ook nog aardig wat rework in worden gedaan. Verder hebben we alle apparatuur op temperatuurregistratie staan; ook voor dat systeem moesten allemaal kabels worden getrokken.”

 

Demiwater

In het lab was ook nog geen demiwatervoorziening. “Die is essentieel voor ons werk, voor het maken van de verdunningen tot aan het afwassen. Ook de autoclaaf draait op demiwater. We hebben hiervoor de Elga Centra R200 bij Veolia Water Technologies aangeschaft. Dit systeem voor het zuiveren, opslaan en distribueren van demiwater sprak ons aan vanwege het compacte formaat en de hoge lever- en buffercapaciteit. Een voorraad van 350 liter kon bij een andere leverancier alleen gerealiseerd worden met een extra buffertank, en ook de levercapaciteit van 200 liter per uur was daar alleen haalbaar met een extra zuiveringspatroon. En die getallen hebben we echt wel nodig, want elke middag zetten we Salmonella en Cronobacter bepalingen in, waar heel veel demiwater voor nodig is. Salmonella zetten we bijvoorbeeld in met 1500 gram per keer. Dat moet in een 10x oplossing worden verdund, dus dan heb je per bepaling al 15 liter nodig. Op die manier halen we hier elke dag in korte tijd de tank leeg”, aldus Marije Bakker. Veolia droeg ook een bedrijf aan dat zorgde voor de installatie van het leidingwerk, geen werkje dat je door de installateur op de hoek kan laten uitvoeren. “Die wisten precies wat ze moesten doen, wat mij heel goed uitkwam, want er waren in die relatief korte voorbereidingstijd nog genoeg andere dingen te doen.”

 

Investeren

Ofschoon veel oude apparatuur is meeverhuisd naar Lelystad, is het lab onherkenbaar ten opzichte van de oude situatie. “We zijn qua vierkante meters bij microbiologie zo ongeveer verdubbeld. Bovendien werken we nu in laboratoria waar veel daglicht binnenstroomt, zodat alles nog ruimtelijker oogt. En er is aardig wat nieuwe apparatuur bijgekomen. Naast een hele rij nieuwe stoven hebben we ook bij Salm en Kipp fl ink geshopt: een Tuttnauer autoclaaf voor sterilisatie van met name afval, een poederkast en nog een extra stoofje”, vertelt Marije Bakker enthousiast. Een andere investering betreft een PCR-apparaat voor in eerste instantie Salmonella bepalingen, en op den duur ook Cronobacter. Dit apparaat is overigens al in Kampen aangeschaft, maar de methodevalidatie is op de nieuwe locatie gedaan. “Deze methode is een stuk sneller dan de klassieke methode. Je houdt natuurlijk altijd je BPW-ophoping, zo’n 18 uur, maar daarna ben je met PCR in een paar uur klaar, terwijl je anders nog twee dagen wachttijd had. Nog effi ciënter wordt het in de nabije toekomst als we ook de microbiologische monsters van de andere vestigingen gaan bepalen.”

 

Logistiek

Nadat ook nog een LIMS was geïmplementeerd –in Kampen werden de monsters nog handmatig ingeboekt– heeft eind februari, in het tijdsbestek van een weekend, de verhuizing plaatsgevonden. De maandag erop moesten de analisten direct aan de bak. ‘Dat ging best wel goed. Er was wel wat achterstand, maar dat hadden we snel ingehaald”, zegt Marije Bakker lachend. Ook logistiek gezien liep alles voorspoedig, mede dankzij logistiek coördinator Pim Bakker, die verantwoordelijk is voor de hele monsterlogistiek en de inkoop van gebruiksgoederen. “In Kampen zette je bij wijze van spreken de monsters om de hoek van de deur, maar nu brengt een koerier ze iedere middag naar Lelystad. Op de maandagen komt de koerier ook in de ochtend met de monsters die in het weekend zijn genomen. Ik boek de monsters in het LIMS in en biedt ze aan bij de laboratoria. Na analyse zorg ik er voor dat ze hier twee weken worden bewaard, zodat je ze gemakkelijk kunt heranalyseren als dat nodig is. Daarna gaan ze terug naar Kampen, waar ze allemaal nog eens twee weken worden bewaard. Vervolgens gaan alleen de begin- midden- en eindmonsters van een batch voor twee jaar het archief in.” Waar Pim Bakker nu nog alles samen met één recent aangestelde logistiek medewerker doet, zal zijn afdeling met de toekomstige ontwikkelingen zowel qua bemensing als ruimte flink moeten uitbreiden. “Op den duur moeten alle monsters, vanuit alle productielocaties naar ons komen. Dat kunnen er wel zo’n duizend per dag worden. Bovendien zullen die dan ook allemaal hier worden opgeslagen.” Zover is het nog niet. Binnenkort wordt gestart met de producten van Ommen Hyproca Dairy, waar vooral poeder op geitenmelkbasis wordt geproduceerd. Daarna is Leeuwarden aan de beurt, waar in de mengerij eindproducten worden gemaakt op basis van de halffabrikaten uit Kampen en Ommen. En als de fabriek in Heerenveen is opgestart, zal die ook monsters sturen naar Ausnutria Hyproca Analytics. “We doen dit stap voor stap, omdat we ook de tijd moeten hebben om in Lelystad nieuwe mensen aan te nemen en in te werken. Alleen al voor microbiologie verwacht ik eind 2017, wanneer we de monsters van Kampen, Ommen, Leeuwarden en Heerenveen analyseren, zo’n twintig analisten in het lab te hebben, waar dat er nu tien zijn”, stelt Marije Bakker.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Instrumentele analyse

Een zelfde aantal verwacht de per 1 april aangestelde Teamleider Instrumenteel Laboratorium Elly Wijma er rond die tijd in het instrumentele lab aan het werk te hebben. Instrumentele analyses van vooral additieven als vitamines en mineralen (zie kader) werden tot nu toe uitbesteed aan contract laboratoria. “Dat is een flinke kostenpost. Door de bundeling van de monsterstromen kunnen we ook op dit gebied tot voldoende kritische massa komen om de dure apparatuur aan te schaffen en de noodzakelijke expertise te ontwikkelen om die analyses in eigen beheer uit te voeren. Inmiddels ben ik met een analytisch chemicus en twee analisten bezig om het instrumenteel laboratorium in te richten, iets verderop in het gebouw. In tegenstelling tot het lab van Marije is daar geen meubilair aanwezig. We hebben met het oog op de verwachte verhuizing naar Heerenveen tweedehands meubilair gekocht. Groene kastjes, een beetje jaren zeventig stijl. Een mooi contrast met de hypermoderne apparatuur als ICP-MS en LC-MS die er binnenkort op staat!”

 

ISO17025

Elly Wijma en haar collega’s trekken er hard aan om het instrumentele lab na de zomervakantie operationeel te hebben. Niet lang daarna zal een volgende tour de force moeten worden uitgehaald: de accreditatie volgens ISO17025. Al hoeven ze daar in tegenstelling tot de inrichting van het lab niet vanaf scratch te beginnen. Marije Bakker: “Net als met het stap voor stap uitbreiden van de werkzaamheden voor de verschillende vestigingen, pakken we de accreditatie op per laboratorium. In Kampen zijn we al begonnen met het opstellen van het kwaliteitshandboek, het herschrijven van methodes naar de ISO-norm en het valideren daarvan. De Raad voor Accreditatie is inmiddels uitgenodigd voor inspecties van het chemisch lab in Kampen en het microbiologisch lab in Lelystad. Als dat allemaal naar wens verloopt, zie ik met vertrouwen eenzelfde exercitie bij onze nieuwe collega’s van instrumenteel tegemoet!”

 

Veolia Water Solutions & Technologies

www.veoliawaterst.nl

 

Ausnutria Hyproca Analytics

www.ausnutria-hyproca.co

 

 

Microbiologische analysepakket

Telling van aërobe micro-organismen bij 30 °C
Telling van aërobe micro-organismen bij 55 °C
Telling van gisten en schimmels
Telling van Enterobacteriaceae
Telling van fecale enterococcen (D-streptococcen)
Telling van Bacillus cereus
Telling van sulfietreducerende bacteriën
Telling van Staphylococcus aureus
Detectie van Enterobacteriaceae in 10 g
Detectie van Escherichia coli
Detectie van coliforme micro-organismen in 0,1 g
Detectie van Salmonella spp. in 25 g
Detectie van Salmonella spp. in 1500 g
Detectie van Clostridium perfringens in 1 g
Detectie van Listeria monocytogenes in 25 g
Detectie van Cronobacter spp. in 300 g
Detectie van Cronobacter spp. in 25 g

 

Instrumenteel analysepakket

Mineralen + (sporen)elementen
Iodine
Vitamine B1+B2+B3+B4
Vitamine A en E
Vitamine D
Foliumzuur (B9, B11)
Bèta-caroteen + luteïne
Vitamine C
Vitamine K1
Pantotheenzuur (B5)
Biotine (B8)
Vitamine B12
Vetzuurpatroon
Choline + carnitine
Inositol (vrij/totaal)
Suikers
Nucleotiden
Taurine
Aminozuren (inclusief trp, cys, meth)

Teamleider Instrumenteel Laboratorium Elly Wijma met naast haar analisten Ruben Buis en Jenine vanBruggen in het nog in te richten instrumenteel laboratorium.

Logistiek coördinator Pim Bakker zal binnenkort zijn afdeling behoorlijk moeten gaan uitbreiden.

Op de zolder staat dit door Veolia Water Technologies geleverde Elga Centra R200 demiwater systeem dat voldoende capaciteit biedt om aan de piekvraag bij microbiologie te kunnen voldoen.

KENNISPLATFORM VOOR LABORATORIA

AGENDA

KOOPJESHOEK