EDITIE 30, SEPTEMBER 2016

Innovatie en professionalisering gedijen in nieuw ingerichte laboratoria

Of het nu een matrijzenmaker, een ziekenhuis, een universiteit, een hogeschool, een industriële producent of een (nat)chemisch lab is, ze hebben met elkaar gemeen dat ze mede door een nieuw ingericht laboratorium een flinke stap voorwaarts hebben kunnen zetten in verdere professionalisering en innovatie. Dit artikel laat de meerwaarde zien van een meedenkende laboratoriuminrichter in een diversiteit aan projecten.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Maatwerk uitvoering van de werkplekken bij het CDL. De 80 cm diepe tafels zijn met een hoogte van 93 cm één tot twee centimeter hoger dan normaal. Door het hele lab zijn inbouwkasten gemaakt tot aan het plafond, zodat de altijd spaarzame labruimte zo efficiënt mogelijk benut wordt.

 

Na bijna drie jaar verbouwen en reorganiseren opende twee jaar geleden het Centraal Diagnostisch Laboratorium in Maastricht officieel haar deuren. De in diverse fases verbouwde 1900 vierkante meter ruimte, waarin de drie laboratoria immunologie, hematologie en klinische chemie geïntegreerd zijn, is een lichte, grote open ruimte waar tientallen mensen ongestoord aan het werk zijn. Speerpunt was dan ook het creëren van rustige werkplekken. Je kunt alleen maar binnenkomen langs de zijkanten en niet meer zomaar het lab oplopen. In dat kader is ook de plek voor de monsterontvangst zodanig vastgesteld dat de monsterstromen daar het beste op aansluiten en er zo kort mogelijke looplijnen zijn. Via drie verschillende kleuren blauw op de vloer wordt het verkeer in het lab geregeld. De hoofdlooplijnen zijn donkerblauw; langst de lichtste vloer zitten alle werkplekken. Hoe lichter de vloer is, hoe harder er wordt gewerkt.

 

Maatwerk in Maastricht

De inrichting van het CDL is volledig verzorgd door Köttermann. Voor de inrichting is feitelijk alles op maat gemaakt. Dat begint al bij hoogte van de tafels die met 93 cm één tot twee centimeter hoger is dan normaal. Dat is met name gedaan om er her en der een (koel)kastje onder te kunnen zetten. De tafels zijn 80 cm diep en staan met de ruggen tegen elkaar; er is geen tussenstuk. Onder de tafel is er wel een tussenruimte, want de poten staan niet helemaal in de hoeken, zodat er ruimte is voor bekabeling. Een andere wens van het CDL was dat je vanuit de gangen niet onder de zijkant van de tafels kon kijken. Er moest dus een soort schot tegenaan komen, maar alle tafels staan in principe los, of beter gezegd: ze staan met een paar klemmetjes aan de vloer vast, zodat ze niet gaan wandelen. Omdat je op termijn niet weet wat voor nieuwe apparatuur er komt, moet je altijd flexibel blijven in je inrichting, wat betekent dat de tafels gemakkelijk verplaatst moeten kunnen worden. Die zijkant moet dus eventueel ook mee verplaatst kunnen worden. Dit is opgelost door de zijkanten zodanig te kitten dat ze eenvoudig losgesneden kunnen worden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Visitekaartje voor sapmakers

Waar het CDL is geoptimaliseerd voor interne processen en de analisten een zo prettig mogelijke werkomgeving wil bieden, is het laboratorium van Vriesveem-De Berg ook een plek waar klanten op bezoek komen die hun monsters meenemen om te laten onderzoeken, te verbeteren. De in Landgraaf gevestigde specialist op het gebied van de op- en overslag van fruitsapconcentraten ziet het enkele jaren geleden compleet gerenoveerde lab dan ook als een perfect visitekaartje. Het laboratorium is spil in de kwaliteitsborging door het uitvoeren van de ingangs-, proces- en eindcontroles op de concentraten en blends, alsmede analyses om de reinigingsstappen in de apparatuur goed te waarborgen. Maar ook bij het samen met de klant ontwikkelen van nieuwe producten (van single blends tot multi-dranken en smoothies) staat het lab centraal. Het is dus belangrijk dat het laboratorium een professionele uitstraling heeft. Meest opvallende verschil met de in 1991 ook al door Köttermann verzorgde inrichting is de eilandopstelling, waardoor je ten opzichte van de vorige opstelling met een schiereiland kortere looppaden hebt, efficiënter je werk kunt doen. Ook oogt alles een stuk rustiger, niet in de laatste plaats omdat er veel meer bergruimte is en voorraad onzichtbaar in kastjes is opgeruimd. Er zijn ook verschillende functionele aanpassingen doorgevoerd. Bijvoorbeeld op de plek waar veel met sappen wordt gewerkt is een glazen tafelblad voorzien. Omdat daar ook optisch de kleur van de concentraten wordt beoordeeld, is de tafel en de achterwand wit gemaakt en extra verlicht, zodat dat nauwkeurige werkje optimaal kan worden uitgevoerd.

 

Matrijzenmaker met eigen lab

Een nieuwbouwproject bij de firma Bosch Sprang was in die zin uniek dat waarschijnlijk de eerste matrijzenmaker is met een eigen laboratorium. Hiermee kan het bedrijf haar klanten ondersteunen en nog meer helpen bij het kiezen van de juiste kunststoffen voor het maken van plastic producten aan de hand van het thermoformproces. Hiervoor heeft de matrijzenmaker geïnvesteerd in een representatief, goed geoutilleerd laboratorium, waar (fysisch-) chemisch en mechanisch onderzoek plaatsvindt aan polymeren. Met de opgebouwde kennis beoogt het in Sprang-Capelle gevestigde metaalbedrijf een flinke meerwaarde voor haar klanten te creëren. Binnen Bosch Sprang leefde al langer de wens om een laboratorium in te richten en daarmee het algemene kwaliteits- en kennisniveau van het bedrijf omhoog te brengen. Nieuwbouw naast de productiehal vormde de gelegenheid om daarin ook het laboratorium in te passen. Voor de uiteindelijke inrichting heeft Bosch Sprang een slimme weg bewandeld door eerst de belangrijkste apparatuur aan te schaffen, daarmee aan de slag te gaan en zo kennis op te bouwen over hoe je je rond het instrument beweegt, hoeveel ruimte je nodig hebt, welke aansluitingen nodig zijn. Die kennis is vervolgens in nauwe samenwerking met Köttermann vertaald in een inrichtingsplan voor het laboratorium. Analyse van de looppatronen resulteerde in een eilandindeling, waarbij direct de infrastructuur qua gassen en andere aansluitingen op maat kon worden gemaakt. Dat vertaalt zich in een rustig, opgeruimd beeld. Je ziet bijna nergens een slang of kabel, en waar die uit een instrument komen, zijn ze netjes weggewerkt met kabeldoorvoeren. Ook de kleur van de tafelbladen, die op advies van de laboratoriuminrichter is doorgevoerd, draagt bij aan een rustige werksfeer.

 

Mode in het lab

Een rustige werksfeer zal je niet altijd aantreffen in het laboratorium dat vorig jaar, precies voor de start van het nieuwe schooljaar 2015/16 bij de Saxion-leslocatie ‘Epy Drost’ op de Stadscampus in Enschede is ingericht. Belangrijkste gebruikers zijn studenten van Fashion & Textile Technology, die er practica hebben, en onderzoekers van het lectoraat Smart Functional Materials. Een laboratorium dat is toegespitst op textielonderzoek is niet bepaald een doorsnee chemisch lab. Daar komt nog bij dat in het laboratorium zowel onderzoek moet worden gedaan als practica moeten worden gegeven. Derhalve is de ruimte opgesplitst in een apart toegankelijk mechanisch deel waar je niet met chemicaliën werkt en dus minder met regels te maken hebt en een chemisch deel. Door de twee aparte lokalen kan in beide ruimtes tegelijkertijd les worden gegeven. Per ruimte is er plek voor zestien studenten. Hierbij zijn de werkplekken zo ingedeeld dat er al naar gelang de behoefte gemakkelijk kan worden gewerkt in groepen van twee, vier of acht personen. Onderzoekers en studenten werken in hetzelfde lab en kunnen gebruik maken van de drie zuurkasten. Voor de inrichting kon gebruik worden gemaakt van meubilair met standaard maten. De grootste aanpassing die Köttermann moest doorvoeren betrof de afvoer. Vanwege de bestaande vloerverwarming kon de afvoer niet onder de vloer worden gelegd, maar moest grotendeels in het meubilair worden verwerkt om uiteindelijk vanuit één verzamelpunt naar buiten af te voeren.

 

 

 

 

 

 

 

 

Vier etages labruimte

Van een heel andere orde is de nieuwbouw op de Belval Campus in Luxemburg, van het LCSB (‘Luxembourg Centre for Systems Biomedicine’), dat plaats moet bieden aan 280 onderzoekers. De over vier verdiepingen verspreide laboratoria beslaan in totaal zo’n 4700 vierkante meter. Iedere verdieping is vanuit hetzelfde basisidee ingericht: één grote, overzichtelijke, open, centrale laboratoriumruimte met daaromheen kleine laboratoria met aparte ventilatie voor gespecialiseerde werkzaamheden, bijvoorbeeld onder ML1- of ML2-regime. In overleg met Köttermann, de leverancier van het meubilair en de zuurkasten, is gekozen voor fris wit meubilair met blauwe werkbladen wat –ook in de grote ruimte– zorgt voor een rustig, evenwichtig beeld. Opvallend zijn de plafonds die met 120 cm techniek in iedere verdieping relatief hoog zijn. Die hoogte wordt nog eens versterkt doordat de plafonds open zijn; de techniek is dus altijd zichtbaar. Dit komt de benodigde flexibiliteit ten goede om goed in te kunnen spelen op de grote dynamiek binnen het LCSB. Ieder jaar starten er wel twee, drie nieuwe projecten die weer specifieke eisen hebben aan de laboratoriumruimtes. Zo zijn er op de tweede verdieping in een groot deel van het laboratorium geen tafels geplaatst, omdat daar een zeer grote robotopstelling moet komen Dat was nog niet voorzien aan het begin van het project, maar door de flexibele opzet was die aanpassing gemakkelijk te maken.

 

Köttermann

www.kottermann.com

 

Centraal Diagnostisch Laboratorium

www.labmaastricht.nl

 

Vriesveem-De Berg

www.vriesveem-deberg.nl

 

Bosch Sprang

www.boschsprang.nl

 

Smart Functional Materials www.saxion.nl LCSB

wwwen.uni.lu/lcsb

Meest opvallend in het nieuw ingerichte laboratorium bij Vriesveem-De Berg is de eilandopstelling, waardoor je ten opzichte van de vorige opstelling met een schiereiland kortere looppaden hebt, efficiënter je werk kunt doen.

Bij de Saxion-leslocatie ‘Epy Drost’ op de Stadscampus in Enschede vinden onder andere practica plaats van de opleiding Fashion & Textile Technology.

Het laboratorium bij Bosch Sprang straalt rust en overzichtelijkheid uit.

Blik vanuit het trapportaal op één van de vier verdiepingen van de nieuwbouw van het LCSB.

KENNISPLATFORM VOOR LABORATORIA